ش٫ اردیبهشت ۱۸ام, ۱۴۰۰
آسبادهای نشتیفان

آسبادهای شگفت انگیز نشتیفان

در شهر خواف از توابع استان خراسان رضوی، آسیاب های بادی یا آسبادهای نشتیفان قرار دارد که یکی از بزرگترین مجموعه های خشت و گل و چوب ایران محسوب میشود.
این مجموعه که یکی از قدیمی ترین و بزرگترین مجموعه آسبادهای جهان است ،قدمتش به قبل از حمله ی مسلمین به ایران باز میگردد و برخی نیز معتقدند قدمت آنها به ۱۷۰۰سال قبل از میلاد مسیح بر میگردد.
از همان زمان تا کنون این آسبادها فعال بوده و از آنها بهره برداری میشود.

آسبادهای نشتیفان از جاذبه های گردشگری روستای نشتیفان هستند. این روستا از آن رو نشتیفان خوانده میشود که کلمه ی «نش» به معنای نیش و «تیفان» به معنی توفان تشکیل شده است.
در این منطقه به دلیل وزش بادهای موسمی که در طول سال به مدت ۱۲۰ روز ادامه دارد، موقعیت منحصر به فردی را برای احداث آسیاب های بادی به وجود آورده است.

وجه تسمیه آیبادهای نشتیفان

در گویش محلی های همان روستا این آسیاب های بادی “آس باد” خوانده میشود.
کلمه ی “آس” به معنی دانه ریز سنگ است که در فرهنگ معین معنی آس به اینگونه ثبت شده است:
«دو سنگ گرد و مسطح بر هم نهاده و سنگ زیرین در میان میلی آهنین و جز آن از سوراخ میان سنگ زیرین در گذشته و سنگ فوقانی به قوت دست آدمی یا باد یا آب یا برق یا بخار چرخه و حبوب و جز آن را خرد کند و آرد سازد»

نحوه ی کار آسبادهای نشتیفان

از کارکرد این آسیاب های بادی اطلاعات دقیقی در دسترس نیست اما طبق مشاهدات چرخ و پره های سنگی بزرگی با ۴۸ بال و ۳۲ پر و ۸ درگاه بر بام آسیاب ها در جهت وزش باد ساخته شده اند و با عبور باد چرخ و پره ها به حرکت در می آیند.
نیروی تولید شده به وسیله ی تیر آسیاب به سنگ رویی آسیاب منتقل شده و آن را در جهت حرکت آسیاب به حرکت ددر می آورد.
در واقع سیستم آسیاب های نشتیفان بسیار ساده یوده اما در عین حال پر کاربرد است.
این آسیاب ها بدون هزینه و با استفاده از نیروهای موجود در طبیعت کار میکرده اند که به همین دلیل بدون اینکه کوچک ترین آسیبی به طبیعت برسانند به کار خود ادامه میدادند.

چند نکته جالب درباره آسبادهای نشتیفان

• قدیمی ترین آسیاب ها ی بادی آسیادهای نشتیفان هستند که از دوره ی صفویه به جای مانده اند.
• سابقه تاریخی آسبادهای نشتیفان به قبل از اسلام میرسد
• منبع اصلی تامین انرژی این آسباد ها بادی است که از سمت سیستان در ۱۲۰ روز سال میوزد؛ این باد ها به بادکوه معروف اند و از کوه های هندوکش به تشتیفان میرسند.
• در زیر سنگهای این آسباد ها یک حفره ای است که به صورت خیلی ابتدایی نقش یک ترمز را داشته و در صورت لزوم میتوانسته این آسبادها را از حرکت بازدارد.
• تعداد این آسباد ها به چهل عدد میرسد که منظره ی زیبایی را در روستای نشتیفان به وجود آورده است.
• این آثار تاریخی طبق درخواست سازمان میراث فرهنگی در سال۲۰۱۸ برای ثبت جهانی در صف اول فهرست یونیسکو قرار دارد.

کی و چگونه به دیدن آسبادهای نشتیفان برویم؟

برای بازدید از آسبادها نشتیفان باد ابتدا به خراسان رضوی رفته و سپس به شهرستان خواف بروید و از آنجا به روستای نشتیفان مراجعه کنید.
بهترین زمان بازدید از این آتشفشانها از ایتدای اردیبهشت ماه تا پایان پاییز میباشد.
اگر به دیدن این آسبادها رفتید،میتوانید از شهرخواف ،سنگان ، تیزاب ، خرگرد و مهرآباد نیز دیدن کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *